Trong tiến trình gần 50 năm xây dựng và trưởng thành, hoạt động nghiên cứu khoa học tại Trường Cán bộ quản lý giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh luôn gắn bó chặt chẽ với từng bước phát triển của nhà trường qua các giai đoạn lịch sử. Từ những nghiên cứu ban đầu mang tính tổng kết thực tiễn quản lý giáo dục nhằm phục vụ công tác đào tạo, bồi dưỡng, đến việc từng bước hình thành môi trường học thuật chuyên sâu và mở rộng hợp tác nghiên cứu, nghiên cứu khoa học đã trở thành nền tảng quan trọng góp phần nâng cao chất lượng bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục và khẳng định vai trò chuyên môn của nhà trường trong lĩnh vực quản lý giáo dục.
Giai đoạn 1976 – 1990: Hình thành nền tảng nghiên cứu phục vụ đào tạo
Ngay sau khi thành lập năm 1976, nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường là đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục cho các tỉnh phía Nam trong bối cảnh hệ thống giáo dục đang được khôi phục và tổ chức lại. Hoạt động nghiên cứu khoa học thời kỳ này chủ yếu mang tính tổng kết thực tiễn quản lý giáo dục nhằm phục vụ trực tiếp công tác giảng dạy.
Các giảng viên vừa tham gia bồi dưỡng vừa khảo sát thực tế tại địa phương, xây dựng các chuyên đề về tổ chức nhà trường, quản lý nhân sự, lập kế hoạch giáo dục và điều hành hoạt động dạy học. Nhiều tài liệu bồi dưỡng được biên soạn từ kết quả nghiên cứu thực tiễn, tạo cơ sở khoa học ban đầu cho chương trình đào tạo cán bộ quản lý giáo dục.
Trong ba năm đầu, cùng với việc mở 29 lớp bồi dưỡng cho 3.010 học viên, hoạt động nghiên cứu đã góp phần chuẩn hóa nội dung đào tạo và từng bước hình thành phương pháp tiếp cận quản lý giáo dục dựa trên cơ sở khoa học.
Chuyên gia Đức tại lớp Bồi dưỡng Giám đốc các sở giáo dục năm 1982
Các chuyên gia Đức trao đổi kinh nghiệm quản lý giáo dục với cán bộ giảng dạy của trường
GS.Murakami tại Hội thảo tin học trong quản lý giáo dục năm 1990
Giai đoạn 1990 – 2008: Phát triển nghiên cứu theo hướng hệ thống và đổi mới
Bước sang giai đoạn đổi mới giáo dục, cùng với việc kiện toàn tổ chức và đổi tên trường vào năm 1990, hoạt động nghiên cứu khoa học của nhà trường được phát triển theo hướng hệ thống và bài bản hơn. Nghiên cứu dần được triển khai dưới hình thức các đề tài chuyên môn, chú trọng tổng kết lý luận gắn với thực tiễn quản lý giáo dục trong bối cảnh đất nước thực hiện công cuộc đổi mới. Nội dung nghiên cứu tập trung vào các vấn đề trọng tâm như quản lý nhà trường trong cơ chế mới, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý, đổi mới phương thức điều hành giáo dục và nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở giáo dục. Cùng với đó, nhiều hội thảo khoa học và sinh hoạt học thuật được tổ chức thường xuyên, góp phần hình thành môi trường nghiên cứu chuyên môn trong đội ngũ giảng viên. Kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành tài liệu bồi dưỡng và nội dung giảng dạy, qua đó nâng cao tính khoa học, tính cập nhật và tính thực tiễn của các chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục.
Hội thảo về công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục năm 1991
Thứ trưởng Trần Chí Đáo phát biểu tại Hội thảo của Trường năm 1991
Hội thảo về nghiên cứu và viết dự án năm 1993
Tổng thanh tra giáo dục Pháp chia sẻ tại Hội thảo thanh tra giáo dục
Hội thảo quốc tế thực hiện đổi mới giáo dục năm 2002
Giai đoạn 2008 đến nay: Chuyên nghiệp hóa và hội nhập học thuật
Từ năm 2008 đến nay, cùng với định hướng phát triển mới, hoạt động nghiên cứu khoa học của Trường Cán bộ quản lý giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh bước sang giai đoạn chuyên nghiệp hóa, chuyển từ phục vụ giảng dạy sang đóng góp tri thức cho lĩnh vực quản lý giáo dục. Nhà trường duy trì triển khai các đề tài nghiên cứu cấp cơ sở, tham gia nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp Bộ và tăng cường gắn kết nghiên cứu với đổi mới chương trình bồi dưỡng và thực tiễn quản lý giáo dục.
Hoạt động nghiên cứu được tổ chức ngày càng bài bản với 100% giảng viên bảo đảm định mức giờ nghiên cứu khoa học hằng năm. Tổng số giờ nghiên cứu đạt 14.768,2 giờ năm 2023 và 10.612,18 giờ năm 2025, cho thấy năng suất nghiên cứu được duy trì ổn định. Năng lực công bố khoa học ngày càng nâng cao: năm 2023 có 34 bài báo, trong đó 07 bài thuộc nhóm tạp chí quốc tế Q2, Q3; đến năm 2025 tổng số công bố đạt 59 bài trong và ngoài nước.
Dấu mốc quan trọng của giai đoạn này là sự ra đời của Tạp chí Khoa học quản lý giáo dục năm 2014 đã tạo diễn đàn học thuật chuyên ngành và thúc đẩy công bố nghiên cứu khoa học. Tạp chí xuất bản định kỳ 4-6 số mỗi năm, áp dụng quy trình phản biện kín và kiểm tra đạo văn, với điểm công trình khoa học tăng từ 0,25 trước năm 2019 lên 0,75 từ năm 2023; đồng thời đã xuất bản các số chuyên đề tiếng Anh và thu hút ngày càng nhiều tác giả quốc tế.
Song song với hoạt động công bố khoa học, nhà trường thường xuyên tổ chức các hội thảo khoa học quốc gia và quốc tế về quản trị giáo dục, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực giáo dục. Giai đoạn 2020-2025 ghi nhận nhiều hội thảo có kỷ yếu ISBN; riêng năm 2025 tổ chức 09 buổi sinh hoạt chuyên môn và 09 chuyên đề khoa học, góp phần hình thành môi trường nghiên cứu thường xuyên trong đội ngũ giảng viên.
Những kết quả này cho thấy từ năm 2008 đến nay, nghiên cứu khoa học đã trở thành một trụ cột phát triển của nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục và từng bước khẳng định vị thế học thuật trong lĩnh vực quản lý giáo dục.
TS.GVCC. Vũ Quảng – Hiệu trưởng cùng đại biểu tham dự Hội thảo khoa học quốc tế về ứng dụng công nghệ tự động hóa và trí tuệ nhân tạo trong giáo dục năm 2024
TS.GVCC. Vũ Quảng - Hiệu trưởng tại Hội thảo khoa học năm 2025
Nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ năm 2025 của TS.GVCC. Vũ Quảng
Nghiệm thu đề tài khoa học và công nghệ cấp trường do TS. Lê Đình Huấn làm chủ nhiệm
Nghiên cứu khoa học – sợi dây xuyên suốt hành trình phát triển
Nhìn lại ba giai đoạn phát triển, có thể thấy hoạt động nghiên cứu khoa học luôn song hành cùng quá trình trưởng thành của Trường Cán bộ quản lý giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh: từ những nghiên cứu ban đầu phục vụ trực tiếp công tác đào tạo, đến giai đoạn hệ thống hóa lý luận quản lý giáo dục và hiện nay là nghiên cứu hướng tới đổi mới, ứng dụng và hội nhập học thuật.
Sự gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học, đào tạo, bồi dưỡng và thực tiễn quản lý giáo dục đã tạo nên bản sắc phát triển riêng của nhà trường, nơi tri thức khoa học được hình thành từ thực tiễn và quay trở lại phục vụ thực tiễn. Trên chặng đường phát triển tiếp theo, nghiên cứu khoa học tiếp tục được xác định là động lực cốt lõi nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục, góp phần đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và phát triển nguồn nhân lực quản lý giáo dục trong bối cảnh mới.
